(Aalten, 1920)

lid 1e compagnie DNB

Toen Aalten op Goede Vrijdag 30 maart 1945 werd bevrijd, meldde Jan zich direct aan bij het Dutch National Battalion

Arent Jan (Jan) Vaags werd op 24 augustus 1920 in Aalten geboren op het adres Lintelo 24, boerderij “Voorst” (later Tammeldijk 1). Hij trouwde met Elisabeth Johanna Geertruida (Lisa) Lensink van boerderij Groot Doornink, Lintelo 46 (later Sondernweg 8) te Aalten (1924– 2010). Vanaf boerderij “Voorst” kun je boerderij Groot Doornink bijna zien liggen. Lisa was een zus van Jo Lensink, die samen met Bernard Fukkink een dagboek bijhield toen het DNB optrok met de Canadese strijders.

Het uitbreken van de oorlog

Aan het begin van 1940 telde het gezin Vaags zeven kinderen, van wie er twee niet meer thuis woonden. De oudste dochter, Hendrika Johanna, was inmiddels getrouwd en zoon Hendrikus Johannes was als militair gelegerd in Indonesië. Voor de familie begon de oorlog met een slepend drama: Hendrikus overleed in augustus 1941 in Indonesië aan de gevolgen van astma. Door de gebrekkige communicatie in oorlogstijd waren de precieze data destijds niet te achterhalen; het duurde uiteindelijk tot 1949 voordat de autoriteiten zijn overlijden officieel bevestigden.

Toen de Tweede Wereldoorlog in Nederland uitbrak, was de 19-jarige Jan vanwege de mobilisatie als dienstplichtig militair gelegerd in het Friese Kornwerderzand. Dit was de enige plek in Europa waar de Duitse Blitzkrieg tot stilstand werd gebracht. De stelling hield dapper stand, maar door de algehele capitulatie van Nederland was ook Kornwerderzand uiteindelijk gedwongen zich over te geven. Na de overgave zou Jan nog hebben meegeholpen om vrachtwagens in de haven te dumpen, om te voorkomen dat de Duitsers deze in beslag konden nemen.

Volgens de info over Kornwerderzand werden de Nederlandse militairen kort krijgsgevangen genomen. Rond 30 mei 1940 keerde Jan terug naar huis, waar hij aanvankelijk meehielp op de boerderij. Na enige tijd trad hij als chauffeur in dienst bij houthandel Te Paske in Aalten. Dat kwam goed uit omdat hij dan een Ausweis ontving en zich niet hoefde te melden voor de Arbeitseinsatz.

Maar op 5 september 1944 keerde het tij, de dag die de geschiedenis in zou gaan als Dolle Dinsdag. Toen via de radio het bericht verspreid werd dat de geallieerden de opmars doorzetten werd op veel plaatsen feest gevierd en de vlaggen uitgestoken. NSB-ers sloegen op de vlucht omdat ze bang waren dat ze te grazen zouden worden genomen door de Nederlanders. Maar al gauw werd duidelijk dat de opmars jammerlijk was mislukt. Ook de meldingsplicht voor de Arbeitseinsatz werd geïntensiveerd.

Onderduik en Verzet

Jan kon niet meer kan terugvallen op zijn Ausweis. Iedereen moest zich melden voor de Arbeitseinsatz. Samen met zijn broer Albert dook hij onder in het onderduikhol van de familie Vaags in het aangrenzende bos zodra er gevaar dreigde.

Jan sloot zich aan bij het verzet en hielp bij de wapendroppings in het Goor en met het transport daarvan. Volgens zijn zoon Jan jr. was zijn vader bekend met verzetslieden zoals Lembert Wiggers, die bij De Bark betrokken was, en ook kende hij Jan Ket en Kees Ruizendaal.

Het Dutch National Battalion (DNB)

Toen Aalten op Goede Vrijdag 30 maart 1945 werd bevrijd, meldde Jan zich direct aan bij het Dutch National Battalion. Hij werd als chauffeur ingedeeld bij de 1e compagnie, een eenheid die voor een groot deel uit lokale Aaltenaren en voormalige onderduikers bestond.

Op 6 mei 1945 werd Bunschoten bevrijd. Een aantal DNB-ers ging daar naar de kerk en dronken er koffie. Jan staat met een aantal kameraden op de foto met een drietal Bunschoter dames in klederdracht.

Op maandag 11 juni 1945 was Jan betrokken bij een ongeluk met de vrachtwagen die hij bestuurde. De vrachtwagen vervoerde een aantal mensen naar de kaderschool in Hengelo (O) en een aantal verlofgangers uit Aalten. In een bocht van de weg in de buurt van Bathmen sprong de linkervoorband, waardoor het voertuig in botsing kwam met een Engelse truck. Bij dit ongeluk kwam de kok van de 1e compagnie, H. Wiggers uit Aalten, om het leven. Tevens raakten er enkele mensen gewond, namelijk J.M. Peppelman, L. ter Vrugt en P.S. Wildschut.

J.M. Peppelman werd later zwager van Lisa Vaags, toen hij met een stiefzuster (te Bokkel) van Lisa trouwde. Jo Lensink schreef erover in zijn dagboek: “Om ongeveer elf uur waren we binnen, waar we hoorden dat er weer een auto-ongeluk was gebeurd. Verschillende jongens lagen er in het ziekenhuis: hersenschudding, gebroken benen enz. Ik heb nog geprobeerd om bij J. Vaags te komen die gereden had, maar het werd me afgeraden. Dus wilde ik maar wachten tot de andere morgen.”

Het is niet bekend of Jan Vaags heeft bijgetekend. Jo Lensink tekende wel bij en ging op 30 juli 1945 naar Knokke waar hij bij de mijnopruimingsdienst kwam. Het DNB werd op 12 juli 1945 opgeheven en degenen die bijtekenden vielen dan onder II-8 R.I. (tweede bataljon van het 8e Regiment Infanterie).

Na de bevrijding

Jan trouwde op 20 augustus 1948 met zijn Lisa en samen stichtten zij een gezin met vier kinderen. Het meemaken van de oorlog had geen aanwijsbare invloed op het functioneren van het gezin. Jan Vaags bezocht de reünies van het DNB, als laatste op 24 april 2009 in De Harskamp. Jan Vaags overleed op 6 november 2012, ruim twee jaar na het overlijden van zijn vrouw Lisa.

Jan Vaags