Overhandiging van de merklap van ‘Nita Visser’ (Anita Waisvisz) aan het Nationaal Onderduikmuseum in 2010

Nichtje uit Suriname

In september 1942 kwam de achtjarige Anita Waisvisz terecht in het gezin van de weduwe Hendrika (Riek) Heinen-Rots in Aalten. Hoewel Riek er sinds het overlijden van haar man in 1934 alleen voor stond en drie jonge kinderen opvoedde met een schraal pensioen, aarzelde ze geen moment om het Joodse meisje op te nemen.

Om de buitenwereld te misleiden, werd Anita gepresenteerd als een Surinaams nichtje dat door de oorlogsomstandigheden niet naar huis kon terugkeren. Ze werd volledig opgenomen in het gezin en werd onafscheidelijk van haar ‘broer’ Henk en ‘zusjes’ Dien en Annie. Haar eigen zus Elizabeth zat elders ondergedoken.

Leven onder één dak met de vijand

De omstandigheden in huize Heinen waren allesbehalve eenvoudig. In de laatste fase van de oorlog werd de situatie levensgevaarlijk toen er twee Duitse soldaten in de woning werden ingekwartierd. Ondanks de aanwezigheid van de vijand in huis en het feit dat Anita een duidelijk Joods uiterlijk had, hield Riek haar veilig verborgen. Naast Anita bood Riek ook nog onderdak aan twee Nederlandse mannen die de Arbeitseinsatz in Duitsland ontvluchtten.

De merklap van ‘Nita Visser’

Anita ging tijdens haar onderduikperiode naar de Wilhelminaschool. Anita ging tijdens haar onderduikperiode naar de Wilhelminaschool. Tijdens de handwerkles borduurde ze een merklap om haar vaardigheid te tonen. Op het doek prijkte echter niet haar eigen naam, maar haar schuilnaam: Nita Visser.

Een tragisch bericht

Op een dag kreeg Anita bezoek van haar zus Elizabeth met een hartverscheurend bericht: hun ouders waren op 28 mei 1943 door de nazi’s vermoord. Haar vader kwam om in Sobibor en haar moeder in Auschwitz. Omdat zij nu wees was, bleef Anita nog tot 1947 bij de familie Heinen wonen. Twee jaar na de bevrijding werd zij overgedragen aan een Joodse organisatie, waarna zij in 1950 naar Israël emigreerde.

Erkenning en blijvende vriendschap

De band tussen de onderduikfamilie en Anita bleef de rest van hun leven bestaan; tot aan het overlijden van ‘zus’ Dien in 2019 hadden zij wekelijks telefonisch contact. Voor haar buitengewone moed werd Hendrika Heinen-Rots in 1982 door Yad Vashem erkend als ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’. In mei 2010 schonk Anita haar bijzondere merklap aan het Nationaal Onderduikmuseum.