(IJzevoorde, 1914)

lid 1e compagnie DNB

De familie Diepenbroek, actief in het verzet

Gradus Frederikus Diepenbroek wordt geboren op 7 januari 1914 in IJzevoorde, dichtbij kasteel Slangenburg. Gradus is de tweede zoon van Gerrit en Mientje Diepenbroek-Berendsen, hij heeft twee broers en vijf zussen. Zijn vader Gerrit werkt van de vroege ochtend tot de late avond bij grote boeren en ontgint daarnaast een eigen stuk woeste grond. Vader overlijdt op 35 jarige leeftijd. Moeder Mientje hertrouwt maar komt als gevolg van ziekte en verdriet tien jaar lang in de psychiatrische kliniek in Wolfheze. Gradus en zijn oudste broer Hendrik werken als boerenknecht in de omgeving en de jongere kinderen worden opgevoed door de oudste zus of elders ondergebracht. Gradus is handig met paarden en heeft een goed oog voor de natuur. Hij ontwikkelt een groot rechtvaardigheidsgevoel en heeft aandacht voor de kracht van eenvoud.

In de oorlog werkt Gradus bij het echtpaar Termaat aan de Doetinchemseweg in Zelhem. Als hij verplicht graafwerk moet doen voor de bezetter, besluit hij onder te duiken bij zijn broer Hendrik en schoonzus Grada in Lintelo (Pasdijk). Deze gastvrije familie zit diep in het verzet samen met hun vele onderduikers. De leider van de Knokploeg Aalten, Kees Ruizendaal, verblijft er regelmatig en vanaf midden april 1944 duiken Gijs van Haaften en Dick Kleisen hier permanent onder (ze zijn uit Kamp Vught ontsnapt). Dicht bij het huis is een schuilhol gemaakt van vier bij twee meter.

Voor Gradus is de oorlogstijd een periode vol spanning en emoties maar ook van saamhorigheid en gezelligheid. Van Haaften en Kleisen helpen met het werk op de boerderij en houden zich net als Gradus vooral bezig met het formeren van een sterke verzetsgroep die kan aanvallen. Eind 1944 telt deze groep van de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) in Lintelo 50 personen. De R.A.F.-piloten Frank Dell en Joe Davis, verblijven ook enkele weken op de boerderij met nog vier anderen.

In de nacht van 22 op 23 oktober 1944 is er de eerste geallieerde wapendropping in het Aaltense Goor. Het terrein is zorgvuldig gekozen: een weiland van 500 bij 400 meter, waarvan de as richting noordoost ligt. De veilige afvoer van de wapens door twintig personen is gegarandeerd. De man met de lichtbak, die het Z-signaal aan de piloot moet seinen, staat in het midden van het afwerpterrein. De andere seinlampen staan op de hoeken. Na lang wachten volgt een gebrom vanuit de verte. Het vliegtuig nadert, draait een ruime bocht en nadert opnieuw, nu lager. Gele en oranje parachutes worden door de zware lading omlaag getrokken. Aan één parachute hangt een gewicht van ongeveer 200 kilo. In totaal komen er 75 parachutes neer met een totaalgewicht van 15 ton aan wapens. Sommige containers breken bij de klap op de grond. Her en der liggen wapens verspreid dus wordt er haastig verzameld. Dezelfde nacht worden de materialen naar de boerderij van de familie Diepenbroek gebracht. De wapens worden in de schuur onder het stro verstopt, de containers verdwijnen in de grond. Gradus Diepenbroek en Dick Kleisen laden kort daarop de wapens op een kar, gooien er koemest bovenop en rijden zo met paard en kar naar de diverse adressen van andere Achterhoekse verzetsgroepen. Een parachute wordt verborgen en een munitiekist ingegraven op het erf en later vergeten. Gradus is er ook bij tijdens de volgende twee wapendroppings.

In maart 1945 nemen de razzia’s toe en vanaf 13 maart slaapt het verzet iedere nacht onder de grond. Eind maart 1945 neemt Gradus als scherpschutter en lid van de goed bewapende BS-groep deel aan de bevrijding van Aalten. Zijn kameraad Herman Huinink wordt gedood door Duitse soldaten. Er zijn twee zwaargewonden. De drie BS-pelotons maken 200 Duitsers krijgsgevangen. Ze beginnen direct met de militaire training van het peloton. Midden april 1945 vertrekt het Dutch National Battalion uit Aalten richting het Canadese bevrijdingsleger. Gradus Diepenbroek gaat mee als lid van de eerste compagnie.

In 1947 trouwt Gradus met Dina Johanna Seesink uit Lintelo, het buurmeisje van zijn broer Hendrik. Ze gaan wonen op het adres Pasdijk 1 in Lintelo.
Gradus is overleden op 5 juli 2005 in Ulft en begraven in Aalten.

Gradus Diepenbroek