Op zaterdagmiddag 24 maart 1945, kort voor de bevrijding, werd Aalten getroffen door een zwaar luchtbombardement. Engelse bommenwerpers voerden omstreeks 13:30 uur een aanval uit waarbij de fabrieken aan de Dijkstraat het hoofddoel vormden. De ravage in het dorp was enorm en het menselijk leed was groot.

Zaterdag 24 maart doken boven Aalten plotseling vliegtuigen gierend omlaag. Vrijwel direct hoorde men het fluitend geluid van vallende bommen. De fabrieken aan de Dijkstraat waren het doelwit. Een deel van de textielfabriek en het kantoor van Driessen werd gebombardeerd. Ook de fabriek van de Aaltense Tricotagefabriek (ATF) veranderde in een puinhoop. Van de brug aan de Dijkstraat tot aan de spoorbaan werden huizen totaal verwoest, anderen liepen zeer ernstige schade op. De gevolgen waren verschrikkelijk. Er waren zeker achttien of negentien dodelijke slachtoffers te betreuren. Het precieze aantal is tot op heden niet bekend.

Bij smid Umbach werd de kelder, waar vader Umbach (43) en drie van zijn kinderen (13, 10, en 5) schuilden, door een voltreffer geraakt. Allen kwamen om. De moeder uit het gezin en een andere zoon overleefden ternauwernood door onder een tafel in de keuken te kruipen. Even verderop kwam het echtpaar Te Linde-Wechelaar (beiden 68 jaar) en hun 40-jarige zoon om het leven. Bij Koelman zijn vader (55) en dochter (20) omgekomen. Ook J.H.A. Tepe (50), M.C.J. Leemhorst (34), A. Lamers (73), S.J. Kamphuis (15), J.H. van Mechelen (15) behoren tot de slachtoffers. Voorts een drietal evacués, te weten C. van Ingen (79) en C.H. Stokking (25). In de Aaltensche Courant van 4 mei 1945 en in het boek “Er op of er onder” worden nog een drietal slachtoffers genoemd: M.J. Praster-Polman (28), Klazina Ros (38) en een zekere G.A. van der Meulen (44).

Er waren ook vele gewonden. De toegesnelde hulpdiensten van het Rode Kruis en de Luchtbescherming hadden hun handen vol om de doden te bergen en overlevenden onder het puin vandaan te halen. Er waren ook bommen gevallen in de Boomkampstraat, Stationsstraat, De Wheme, Kerkstraat, Hofstraat, Hogestraat, Molenstraat en Varsseveldsestraatweg. Bezuiden de spoorlijn, aan de Parallelweg en Koopmanstraat, raakten panden beschadigd.

Getuigenverslag Jan Klompenhouwer

Een gebeurtenis die veel indruk heeft gemaakt was in de laatste week van de oorlog: het bombardement op zaterdagmiddag 24 maart 1945 om half twee door Engelse bommenwerpers. Tijdens het bombardement zaten wij in de door mijn vader en oom Bernard gegraven schuilkelder. De buren, de familie Visser zaten ook bij ons in de kelder omdat er in hun kelder grondwater stond. Achteraf gezien was dit maar goed ook, want in hun kelder viel een bom en er bleef niets van overeind. Bij onze kelder viel de eerste bom precies achter de kelder en de volgende precies voor de kelder. Beide ingangen waren ingestort. We moesten uitgegraven worden.

Er was paniek en totale ontreddering op dat moment en ook even later, bij het zien van de puinhoop die over was van ons huis. Als kind let je op de emoties van de volwassenen. Als zij in totale ontreddering zijn, dan neem je als kind daar wat van over. Mijn oudste broer Bertus zat niet bij ons in de kelder maar had zijn toevlucht gezocht onder een afdak. Dat afdak was ingestort, maar gelukkig was hij ongedeerd. Het was een grote opluchting hem levend terug te zien.

Bij dit bombardement kwamen veel mensen in onze buurt om het leven, zowel buurtbewoners als evacués en onderduikers. Later werd gezegd dat  de textielfabriek van Driessen aan de Dijkstraat het doelwit was, omdat werd vermoed dat er munitievoorraden  opgeslagen waren. Het doel werd gemist maar in de Dijkstraat was de ravage zeer groot.

Heel veel buurtgenoten zijn die dag om het leven gekomen, waaronder een aantal kinderen van mijn leeftijd. Het zoontje Freek van de familie Umbach was omgekomen bij dit bombardement. Dat was vreselijk en maakte grote indruk. Hij was ongeveer net zo oud als ik. En ik was er nog.  Ons huis was dusdanig ernstig beschadigd dat we er niet meer konden wonen.

Bommen in Barlo

Aan de Meinenweg in Barlo vielen die middag ook bommen. Daarbij kwam een onbekend aantal Duitsers om. B.H. Ebbers (77) werd getroffen door granaatscherven en overleed twee dagen later aan zijn verwondingen. ’s Avonds werd in het dorp menigeen nog opgeschrikt door ontploffende blindgangers en felle branden. Na deze zwarte zaterdag trokken velen weg uit het dorp en zochten onderdak bij boerderijen in de buurtschappen.

Alle slachtoffers zijn (soms tijdelijk) begraven op diverse begraafplaatsen in Aalten.

Bronnen:

• Aaltensche Courant, 4 mei 1945
  
• Aalten in Bezettingstijd. Auteur B. de Joode
  
• Er op of er onder: Aalten, het land der onderduikers en illegaliteit. auteur G.W. Vaags
  
• Aalten in Oorlogstijd. auteur J.G. ter Horst
  
• Research: Louis Veldhuis © Collectie Nationaal Onderduikmuseum

Ravage in de Dijkstraat

Veel slachtoffers waaronder: drie kinderen van de familie Umbach samen met hun vader. En Annie Kamphuis, zij is de jongere zus van koerierster van het verzet Jo Kamphuis.