Verzetsleider en Districtshoofd LO Aalten

Hendrik Jan Wikkerink werd geboren op 30 juni 1896 in Aalten als oudste zoon in een gereformeerd gezin. Zijn vader, Berend Hendrik Wikkerink, was metselaar, en zijn moeder heette Engelina te Boveldt. Samen kregen ze drie zoons en vier dochters. Op 7 april 1921 trad hij in het huwelijk met Dela Gesina Eppink. Het echtpaar vestigde zich aan de Patrimoniumstraat 12 in Aalten, waar Wikkerink zijn beroep als aannemer uitoefende.

Verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog groeide Wikkerink uit tot een van de belangrijkste verzetsfiguren in de regio. Zijn woning aan de Patrimoniumstraat werd in 1942 het centrale knooppunt voor verzetsactiviteiten. Samen met onder anderen ‘Tante Riek‘ uit Winterswijk richtte hij hier de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers (LO) op.

Aalten herbergde tijdens de oorlog het grootste aantal onderduikers van Nederland. Op een bepaald moment verbleven er 2.500 onderduikers in de gemeente, op een inwoneraantal van slechts 13.400. Wikkerink fungeerde als districtshoofd van de LO en coördineerde de opvang van diverse groepen:

• Ontsnapte krijgsgevangenen
• Neergeschoten geallieerde piloten (die via België naar Engeland werden gesmokkeld)
• Joodse onderduikers
• Nederlanders die weigerden voor de Duitse bezetter te werken

De LO regelde onderduikadressen, voedselbonnen en logistieke ondersteuning. Veelal boeren gaven onderdak aan de onderduikers, met de hulp en moed van Wikkerink.

Een bekend verhaal uit deze periode betreft de joodse baby Willem Herfstink, zoon van de Aaltense rabbijn Jedwab. Het echtpaar zat ondergedoken in Lintelo, maar het jongetje kon daar niet blijven. Met medeweten van Ome Jan werd het kind voor zijn huis te vondeling gelegd. Deze in scène gezette vondst resulteerde erin dat Willem bij de familie Wikkerink onderdak kon krijgen.

Arrestatie en Bevrijding

Op 15 oktober 1944 werd Wikkerink in zijn eigen huis opgepakt door de Duitsers, samen met twee onderduikers. Hij werd gevangengezet in de marechausseekazerne aan de Ringweg. Diezelfde middag nog werd hij door de Knokploeg Aalten bevrijd en dook hij onder bij een boer in Vragender. Twee dagen later koelden de bezetters hun woede op de woning van de ’terrorist’. Zij gooiden handgranaten naar binnen, waardoor brand uitbrak. De brandweer wist de schade echter te beperken.

Erkenning en Onderscheidingen

Na de bevrijding bracht koningin Wilhelmina op 24 oktober 1945 een bezoek aan het echtpaar Wikkerink in Aalten. Ze sprak tot zijn vader de woorden: “U hebt een dappere zoon”.

Wikkerink ontving diverse onderscheidingen voor zijn verzetswerk:

• Ridderorde in Nederland
• Eremedaille van de Franse president Charles de Gaulle
• Eremedaille van de Amerikaanse president Dwight D. Eisenhower

Op 29 januari 1978 werden Hendrik Jan Wikkerink en zijn vrouw Dela Gesina door Yad Vashem erkend als ‘Rechtvaardigen onder de Volkeren’ voor hun hulp aan Joodse onderduikers.

Na de Oorlog

Na de bevrijding vervulde Wikkerink politieke functies in Aalten. Hij werd wethouder en locoburgemeester van de gemeente. Zijn respectvolle optreden en diepe overtuiging van waarden maakten hem tot een onbetwist leidend figuur, ook in de naoorlogse periode. Op 30 maart 1988 werd een bronzen borstbeeld van hem onthuld door zijn oudste dochter Engelina ter Horst-Wikkerink. Dit borstbeeld bevindt zich in de hal van het Nationaal Onderduikmuseum in Aalten.

Hendrik Jan Wikkerink overleed op 18 januari 1981 in Aalten en ligt begraven op begraafplaats Berkenhove.

‘Ome Jan’ Wikkerink