(Aalten, 1916)

lid 3e compagnie DNB

Na de razzia van april 1944 hoofdverspreider van Trouw in de Achterhoek

Hendrik Johan Smits wordt geboren op 11 april 1916 op pachtboerderij Klomps in buurtschap Barlo, Aalten. Zijn vader Hendrik J. Smits komt van oorsprong uit Duitsland en zijn moeder Willemina Duenk is een boerendochter uit Barlo. Vader koopt in 1918 voor 715 gulden een stuk heidegrond aan de Zwilbroekse grindweg en fietst jarenlang regelmatig van Aalten naar Eibergen om met zijn spa de heide te ontginnen en zijn droom te doen uitkomen. Na zijn aanvraag voor een bouwvergunning in 1924 verhuist het gezin met vijf kinderen naar de Holterhoek. In die tijd is dat een afgelegen gebied dichtbij de Duitse grens, met paadjes, kleine percelen en struikgewas.

Aan het begin van de oorlog woont Johan thuis aan de Zwilbroekseweg. Samen met zijn zwager Dirk Somsen (elektricien met een winkel in Eibergen) gaat hij in het verzet. Hij werkt als typograaf bij drukkerij Heinen in Eibergen, ook een verzetsfamilie, waar vanaf 1940 anti-Duitse pamfletten worden gedrukt. Voorjaar 1943 krijgt Johan de vraag van verzetsman ‘Kees Brabant’ of drukkerij Heinen clandestien het blad Trouw wil drukken. Na overleg gaan Heinen senior en junior akkoord. De eerste uitgave van het blad Trouw wordt in oktober 1943 bij Heinen gedrukt en de tweede op 23 februari 1944. Dat is notabene dezelfde dag als de kraak op het distributiekantoor Borculo, waarbij Johan Smits betrokken is.

Tijdens de razzia van 20 april 1944 wordt Henk Heinen junior opgepakt en moet Johan Smits onderduiken. Hij gaat naar Te Raa op Hemsink in Rekken en blijft in verbinding met Jan Penning, hoofdverspreider van Trouw en diens verloofde Mies Bruijnen (koerierster van Trouw in de IJsselstreek). Henk Heinen junior wordt op 6 juni 1944 gefusilleerd. Drukkerij Heinen wordt in juli gesloten op last van de Duitse bezetter. Jan Penning wordt in juni 1944 opgepakt en twee maanden later gefusilleerd in Kamp Vught. Mies Bruijnen duikt dan onder bij de ouders van Johan Smits. Nu wordt Johan Smits hoofdverspreider van Trouw in de Zuid-Oost-Achterhoek samen met Mies Bruijnen. De laatste nummers van Trouw worden gedrukt bij Postel in Lochem en Demkes in Winterswijk (deze laatste in de Oorlogswinter). De verspreiding gebeurt per fiets en ze zijn veel onderweg.

In het najaar van 1944 wordt Johan Smits lid van de Binnenlandse Strijdkrachten, strijdend gedeelte, groep Eibergen. Meteen na de bevrijding eind maart 1945 oefent hij samen met anderen in het bos naast Hemsink met wapens. Medio april sluit hij zich aan bij het Dutch National Battalion (DNB), de derde compagnie. Korporaal bij deze compagnie is zijn verzetsmakker Willem te Raa van Hemsink.

Mies Bruijnen wordt lid van de staf van het DNB. Drie maanden lang helpt Johan Smits bij de bevrijding van dorpen op de Veluwe en in de Betuwe. In juli 1945 keert hij terug naar Eibergen, waar hij tot aan zijn pensionering als typograaf werkt bij drukkerij Heinen.

Op 24 februari 1949 trouwt Johan Smits in Eibergen met Dirkje Hoopman uit Aalten. Ze krijgen zes kinderen. Hij heeft haar ontmoet via zijn zwager Dirk Somsen, die op jonge leeftijd bij zijn oom en tante Hoopman-Somsen in huis kwam en zo het vak leerde.

Johan Smits spreekt later zelden over de oorlog. Hij overlijdt op 18 september 1998 in Eibergen.

Johan Smits