(Eibergen, 1919)

lid 3e compagnie DNB

Getekend door de Grebbeberg en de tragische dood van zijn broer

Marinus Gradus (Ries) Kuiling werd geboren in Eibergen op 25 oktober 1919 als zoon van Gerrit W.G. Kuiling en Gerharda W. van Dijk. Hij groeide op met vier broers en vier zussen; zeven van de zestien kinderen uit het gezin stierven op zeer jonge leeftijd. Zijn vader had een maalderij aan de Grotestraat en het gezin woonde in Mallum, net buiten het dorp Eibergen. Ries werkte als houtbewerker en tuinder. Kort voor de oorlog moest hij in militaire dienst en begin mei 1940 vocht hij op de Grebbeberg tegen het Duitse leger. Dit was een ware hel, wat waarschijnlijk zijn houding bepaalde, want hij sloot zich aan bij het verzet.

Op jeugdfoto’s was een strijdbare jongeman te zien. Hij ving veel onderduikers en ontsnapte krijgsgevangenen op, die hij onderbracht op schuiladressen. De oproep van de bezetter voor de verplichte Arbeitseinsatz negeerde hij, waardoor hij ook zelf moest onderduiken. Hij koos verschillende adressen, was altijd onderweg.

De tragedie van ‘Boetie’

De datum 20 april 1944 was de dag van de grote razzia in Eibergen en omgeving. Ook Ries werd gezocht, maar hij kon op tijd vluchten. De grote tragedie was dat zijn jongere broer Gerrit (‘Boetie’) die dag werd vermoord. Boetie was op zijn 20ste verjaardag op de verkeerde tijd op de verkeerde plaats. Als bakkersknecht van bakker Van der Ziel moest hij een brood bezorgen bij de familie Heinen van de drukkerij aan de Grotestraat. Net toen hij arriveerde, drong de Sicherheitsdienst (SD) aan de voor- en achterzijde het pand binnen. Boetie bleef even staan kijken, mede omdat zijn broer Ries bij de ondergrondse zat. De “zwarte” met geweer, die buiten de boel bewaakte, stapte op hem af en dreef hem een gang naast de woning in. Toen Boetie zijn persoonsbewijs uit zijn achterzak wilde pakken, schoot deze NSB-er hem van dichtbij een kogel in de borst. Boetie werd naar binnen gedragen. Een politieagent en dokter werden erbij geroepen, maar hij overleed. Heel Eibergen was diep geschokt. De rij mensen die kwam condoleren was ongekend lang.

Toen de SD en NSB even later bij de familie aan de deur verschenen op zoek naar wapens, werd Ries razend van woede. Hij pakte een NSB-er bij zijn kraag en zei hem ongezouten waar het op stond, waarna het ongewenste bezoek vertrok. Achteraf gezien had Ries geluk dat hij niet werd meegenomen. De dader werd later in 1945 vastgezet, maar hij ontsnapte en ontliep zijn straf. De dood van Boetie bleef een gevoelig verlies voor de familie en vrienden.

Verzet en gevaarlijke missies

In het najaar van 1944 werd Ries Kuiling lid van de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten (NBS), groep Eibergen. Zij probeerden vooral materiaal van de Duitsers te stelen, zoals goede fietsen, wapens en munitie, omdat de beloofde wapens van de geallieerde dropping in Aalten niet geleverd werden. Op een avond ging Kuiling met vier anderen op pad naar een boerderij in Haarlo voor een overval op een wagen met Duitse handgranaten. Ze werden echter ontdekt en de kogels vlogen hen om de oren, maar ook hier wist Ries op tijd weg te komen. Hij maakte vaker spannende situaties mee, maar het ging steeds goed.

De bevrijding en het DNB

Toen de geallieerden Eibergen naderden, wees de NBS-commandant zijn moedigste mannen aan: Kuiling en Wisselink. Zij werden vooruitgestuurd naar de Engelse tanks om de tankvallen en versperringen door te geven en ruim steun te geven. Hierna pakte Ries samen met zijn NBS-groep Eibergen 500 Duitse krijgsgevangenen op. De Engelse bevrijders waren hiermee zeer content, want het scheelde hen veel werk. Toen de vraag kwam om met het Canadese leger mee te trekken om Nederland te bevrijden, ging de hele groep (op drie personen na) hier enthousiast op in. Ries Kuiling werd lid van de 3e compagnie van het Dutch National Battalion (DNB), net als zijn verzetskameraden waarmee hij zich verbonden voelde.

Leven na de oorlog

Na de oorlog werkte Ries meer dan 40 jaar bij de Rijksbelastingen en deed hij ook veel vakbondswerk. Hij trouwde op 26 juni 1952 met Lies van Boggelen in de gemeente Herwen en Aerdt. Het gezin ging hier wonen en kreeg twee dochters en een zoon. Ries bleef altijd geïnteresseerd in de historie van 1940-1945, maar vertelde niet veel over wat hij zelf had meegemaakt. Wel bezocht hij met zijn kinderen weleens een oorlogsbegraafplaats en zei dan terloops: “Hier ligt iemand die ik heb gekend.”

Ries Kuiling overleed in Zevenaar op 10 oktober 1993.

Ries Kuiling, derde van links. Zijn broer Boetie staat rechts.