(Velsen, 1920)

lid 2e compagnie DNB

Willy alias Frans: een Rijksduitser vecht mee in het Canadese leger

Willy Michel, binnen het verzet bekend onder de schuilnaam ‘Frans’, leidde een opmerkelijk leven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Als Rijksduitser die in Nederland was opgegroeid, deserteerde hij uit de Wehrmacht om zich aan te sluiten bij de Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten.

Jeugd en militaire dienst

Willy Michel werd in Velsen geboren op 20 maart 1920 als zoon van August Michel en Angela Bieuwer, een echtpaar met Duits paspoort dat in 1910 nog in Frankrijk woonde. August Michel werkte bij Plaatwellerij Gonnerman in Velsen-Noord. Willy werd elektrisch lasser bij hetzelfde bedrijf.

Bij het uitbreken van de oorlog verhuisde het gezin naar Friedberg in Hessen, maar Willy bleef in Velsen, net als zijn gehuwde zuster Ellie. Na de Duitse bezetting werd Willy al snel opgeroepen voor de militaire dienst in Duitsland en met zijn onderdeel naar het oostfront gestuurd. Nadat hij daar gewond was geraakt kreeg hij verlof om terug te keren naar Nederland en daar te herstellen. Van de kapelaan van de R.K. kerk in Velsen-Noord kreeg hij te horen dat hij naar Gelderland kon gaan en op welk adres hij zich kon melden. Hij deserteerde dus — een besluit waar de doodstraf op stond. Hij zou steeds flink moeten opletten om niet gepakt te worden.

Onderduik en verzet in de Achterhoek

Van oktober 1942 tot mei 1943 dook hij onder in Putten. Vervolgens kon hij onder de schuilnaam ‘Frans’ onderduiken in Varsseveld bij Gussinklo van de Jaeger, bij Wisselink van Oberink en bij Derk en Leis Migchelbrink aan de Terborgseweg. Ook was hij bij Heusinkveld van Klein Entink te vinden. In het laatste oorlogsjaar verbleef hij bij Wisselink van boerderij Oberink.

Willy wist zijn ware identiteit tot de bevrijding verborgen te houden en raakte nauw betrokken bij het verzet. Als lid van de Raad van Verzet en vanaf oktober de Binnenlandse Strijdkrachten (BS) maakte hij gebruik van zijn militaire kennis. Willy kende veel Duitse wapens en het gebruik ervan. In de wei bij het Oberinkbos was een schietbaan gemaakt. Daar gaf Willy schietles aan mannen van de BS, terwijl verzetsmakkers op wacht stonden.

Dienst in het Dutch National Battalion

Midden april 1945 sloten veel Varsseveldse BS-mannen zich aan bij het Dutch National Battalion (DNB). Ook Willy Michel, net als zijn makker Derk Migchelbrink en diens zwager Hein Helmink (beiden gehuwd). Hoewel hij officieel een Rijksduitser was, vocht hij in een Canadees uniform aan de zijde van de geallieerden.

Begin mei 1945 kreeg Willy verlof om zijn ouders en verloofde, Rie Zonneveld, in Beverwijk te bezoeken. Hij had hen al vier jaar niet gezien! Kort voordien had hij tussen Woudenberg en Scherpenzeel iemand ontmoet met een gloednieuwe motor DKW 350 cc (de motor was vijf jaar lang goed verstopt). Hij mocht deze motor samen met zijn kameraad Henk lenen in ruil voor een slof sigaretten. Benzine kregen ze desgevraagd van de Canadese legerleiding. Henk bezat een motorrijbewijs en zo vertrokken ze op zondag om zes uur. De reis verliep voorspoedig, ook omdat ze een Canadees uniform droegen. Het werd een fantastisch weerzien. Om negen uur ’s avonds waren ze terug in het leger.

In juni ging hij opnieuw. Op 13 juni 1945 meldde de waarnemend commandant van de tweede compagnie dat Willy nog niet was teruggekeerd van verlof. Men vreesde dat hij vanwege zijn nationaliteit was gearresteerd. Even later was Willy terug. Politiek was hij meer dan betrouwbaar. Hij heeft zijn sporen dik verdiend in het verzet, zo is geconstateerd.

Na de oorlog

Op 25 juni 1945 nam Willy afscheid van het DNB en keerde terug naar Velsen. Hij trouwde op 28 februari 1946 in Beverwijk met Rie Zonneveld en hervatte zijn werk bij de Plaatwellerij, waar hij tot zijn pensioen zou blijven werken. Samen kregen ze een zoon, Peter Michel. Willy Michel overleed in januari 2002 in Velsen.

Velsen, mei 1945. Willy Michel (midden) met zijn verloofde Rie en kapelaan Paassen.